Zakończenie projektu
31 grudnia 2009 zakończyła się realizacja projektu "Skuteczne metody prefinansowania projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe. Identyfikacja i promocja lokalnych dobrych praktyk". Cieszymy się, że projekt cieszył się tak dużym Państwa zainteresowaniem – dowodem tego są liczne e-maile, które otrzymujemy, a które w większości dotyczą możliwości uzyskania konsultacji lub drukowanej wersji raportu "Wytrzymać dotację". Mamy przyjemność poinformować wszystkich zainteresowanych tematyką samorządowych pożyczek dla NGO oraz finansowania wkładów własnych, że w związku z dużym zainteresowaniem zespół zaangażowany w działania w ramach projektu pozostaje w dalszym ciągu do Państwa dyspozycji. Więcej informacji znajdą Państwo w zakładce KONTAKT. Informujemy również, że zamierzamy w przyszłości kontynuować działania związane z promocją unikatowych mechanizmów współpracy sektorów pozarządowego i publicznego.
Projekt
"Skuteczne metody prefinansowania projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe – identyfikacja i promocja lokalnych dobrych praktyk" jest realizowany przez Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Gospodarczych DELTA PARTNER w okresie od czerwca do grudnia 2009. Przedsięwzięcie jest współfinansowane ze środków Funduszu Inicjatyw Obywatelskich 2009.
Kontekst i cele projektu
W ostatnich latach systematycznie wzrasta w Polsce liczba aktywnie działających organizacji pozarządowych. Podczas gdy w 1994 r. liczba NGO zarejestrowanych przekraczała 47 tys. (z czego około 20 tys. aktywnych), to w roku 2008 zarejestrowanych było już ponad 67 tys. podmiotów, a liczbę organizacji aktywnych ocenia się obecnie na około 50 tys. . Polskie organizacje pozarządowe systematycznie wzmacniają swój potencjał techniczny i zasoby ludzkie, profesjonalizują się, a także stają się bardziej skuteczne w pozyskiwaniu finansowania dla swojej działalności. Sektor pozarządowy staje się zatem coraz ważniejszym graczem w polskiej przestrzeni publicznej, co jest w dużej mierze wynikiem zasadniczych regulacji prawnych, które przyjęto w naszym kraju w ostatnich latach. Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z 2003 roku z jednej strony w dużej mierze unormowała współpracę samorządów z organizacjami III sektora w zakresie realizacji zadań publicznych, z drugiej strony dała zupełnie nowe narzędzia finansowania działalności NGO (system przekazywania przez podatników 1% należnego podatku organizacjom pożytku publicznego). Ważnym impulsem dla rozwoju sektora pozarządowego było przystąpienie Polski do struktur Unii Europejskiej, która szczególnie akcentuje znaczenie aktywności obywatelskiej, również poprzez budowane mechanizmy finansowania projektów o charakterze społecznym. Trudno tu wymienić wszystkie nowe źródła finansowania projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe, które pojawiły się w ostatnich latach. Warto jednak wspomnieć o Funduszu Inicjatyw Obywatelskich, Funduszu dla Organizacji Pozarządowych finansowanym ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, Europejskim Funduszu Społecznym (dostępnym w Polsce w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich, a następnie Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki), tzw. programach transgranicznych (INTERREG czy Europejskiej Współpracy Terytorialnej), czy wreszcie o programach wdrażanych bezpośrednio przez agencje Komisji Europejskiej, takie jak Europa dla Obywateli. Jednocześnie zdecydowanie rośnie wartość środków przekazywanych organizacjom III sektora w ramach konkursów grantowych przez samorządy i jednostki administracji centralnej. Można nawet stwierdzić, że liczba źródeł finansowania w ostatnich latach przerosła zdolności absorpcyjne organizacji. I nie chodzi tu tylko o możliwości finansowe, związane z zapewnieniem wymaganego (choć nie zawsze) wkładu własnego. Największą barierą wydawały się w ostatnich latach potencjał techniczny i zasoby ludzkie. Aplikację grantową trzeba wszak dobrze przygotować (co często nie jest łatwe), a następnie dysponować zapleczem i ludźmi, którzy skutecznie zrealizują zaplanowane działania, trzeba też skutecznie rozliczyć otrzymane wsparcie. I choć zgodnie z wynikami badań przeprowadzonych przez Klon-Jawor w 2008 r. „zła sytuacja finansowa i trudności w zdobywaniu funduszy są najczęściej wskazywanym przez organizacje problemem, który odczuwają w codziennym funkcjonowaniu” i wskazuje go 61% organizacji, to jednak odsetek ten jest znacząco mniejszy niż w roku 2006 (73%).
Organizacje pozarządowe realizują zatem coraz więcej projektów współfinansowanych ze źródeł zewnętrznych. Wachlarz nowych możliwości finansowania projektów oznacza także pojawienie się wachlarza nowych problemów. Jako założenia projektu, przyjęto dwie kluczowe bariery finansowe, które hamują aktywność organizacji w zakresie pozyskiwania środków od donatorów zewnętrznych. Jest to po pierwsze bariera zapewnienia środków na prefinansowanie projektu (biorąc pod uwagę fakt, że nie wszystkie programy gwarantują płatności zaliczkowe, a praktycznie żaden program z wyjątkiem FIO nie oferuje zaliczkowania całej wartości dotacji). Po drugie kluczową przeszkodą jest także konieczność zagwarantowania wkładu własnego, często w postaci finansowej.
Innym istotnym założeniem dla badań przeprowadzonych w ramach projektu było przekonanie o strategicznej wartości partnerstwa pomiędzy sektorami pozarządowym i samorządowym. Przeświadczenie, że duża część obszarów aktywności organizacji tych sektorów ma wspólne cele, takie jak poprawa jakości życia lokalnych wspólnot, czy rozwiązywanie palących problemów mieszkańców musi być uzupełnione o konstatację, że na poziomie lokalnym samorząd jest zawsze partnerem silniejszym (dysponującym bardziej stabilną strukturą, możliwościami finansowymi). III sektor wnosi natomiast swoistą elastyczność oraz dobre „rozpoznanie” rzeczywistych problemów w lokalnych społecznościach.
Powyższe założenia wyznaczyły pole działań w ramach projektu. Główne cele projektu koncentrowały się wokół identyfikacji oraz dokonaniu syntetycznego opis mechanizmów finansowych, które stosują samorządy, aby wesprzeć organizacje non-profit realizujące, bądź planujące realizację projektów, przy wsparciu pochodzącym od zewnętrznych donatorów. W ramach projektu zespół badawczy analizował rozwiązania systemów pożyczkowych oraz finansowania wkładów własnych w Cieszynie, Elblągu, Jastrzębiu Zdroju oraz Skarżysku-Kamiennej. Niniejszy raport prezentuje wyniki przeprowadzonych badań oraz rozwiązania, które zdaniem autorów niniejszego opracowania można wskazać jako modelowe.
Mamy nadzieję, że szerokie upowszechnienie wyników projektu pozwoli wielu polskim samorządom na zastosowanie analogicznych rozwiązań w ramach własnych systemów współpracy z organizacjami sektora pozarządowego. Wdrażając mechanizmy wsparcia NGO, które pozyskują dotacje od grantodawców, samorządy stymulują aktywność organizacji i dają im szansę na realne uczestnictwo w procesach zmian społeczno-gospodarczych, które dzieją się na poziomie lokalnym. Skutkuje to także zwiększeniem udziału sektora pozarządowego w realizacji zadań publicznych oraz budową solidnych fundamentów partnerstwa międzysektorowego.
Mimo, że projekt „Skuteczne metody prefinansowania projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe – identyfikacja i promocja lokalnych dobrych praktyk” koncentruje się na identyfikacji rozwiązań systemowych w kontekście finansów, to jednak żywimy głębokie przekonanie, że promocja i szerokie wykorzystanie dobrych praktyk z Cieszyna, Elbląga, Jastrzębia Zdroju czy Skarżyska-Kamiennej w wydatny sposób przyczyni się do wzmocnienia polskiego społeczeństwa obywatelskiego.
